14/01/26
In september 2025 werden diverse studenten geconfronteerd met een examentuchtprocedure nadat tijdens het toelatingsexamen arts-tandarts vermeende onregelmatigheden waren vastgesteld. In deze procedure rees de vraag in hoeverre de examenorganisatie de op haar rustende bewijslast naar behoren heeft ingevuld. De zaak toont aan dat, wanneer instellingen zich beroepen op technische gegevens of artificiële intelligentie, zij ook de plicht hebben deze bevindingen transparant, verifieerbaar en volledig te documenteren opdat een student zich daadwerkelijk kan verdedigen tegen een in gebeurlijk geval ongegronde tuchtvordering die potentieel verstrekkende gevolgen heeft.
Het stond in alle kranten: ‘fraude met ChatGPT tijdens toelatingsexamen arts-tandarts’. Verschillende studenten werden ervan verdacht ChatGPT te hebben gebruikt tijdens het examen. Er werd een onderzoek ingericht en de studenten bij wie “onregelmatige” acties werden opgemerkt, werden voor de examencommissie opgeroepen in examentucht. Het kantoor stond in deze procedure twee studenten bij.
De examentuchtvordering, die strekte tot intrekking van de gunstige rangschikkingsbeslissing van de studenten, was gebaseerd op de bevindingen uit een summier gevoerd onderzoek naar onregelmatigheden tijdens het toelatingsexamen, waaruit zou moeten blijken dat de studenten tijdens het examen enkele tabwissels hebben uitgevoerd, en nadien verschillende vragen (correct) hebben beantwoord.
Als bewijslast werden enkel Excel-lijsten aangeleverd, waarin per vraag werd genoteerd of er een tabwissel plaatsvond en of die gevolgd werd door een correct antwoord. Nochtans was de Minister van Onderwijs in de media én in de commissie onderwijs van het Vlaams Parlement stellig dat een grondig onderzoek met behulp van artificiële intelligentie was uitgevoerd door drie onafhankelijke instanties. De verslagen van deze drie onafhankelijke instanties maakten evenwel géén deel uit van het tuchtdossier. Ook het beweerde AI-onderzoek werd niet gevoegd. Volgens de tijdsregistraties zou het examenplatform AssessmentQ zijn verlaten. Dat leek evenwel niet onomstotelijk bewezen, noch blijkt dit uit eender welk ander beschikbaar element. Bovendien werd nergens aangegeven welk tabblad dan wel zou zijn geopend, iets wat nochtans makkelijk vastgesteld had kunnen worden. Zulks dreigde onterecht een bijkomende bewijslast op de student te leggen.
In werkelijkheid gingen de computers van de studenten tijdens het examen in slaapstand. Het opnieuw activeren van de computer kan door de artificiële intelligentie foutief als “tabwissel” zijn geïnterpreteerd en als dusdanig geregistreerd.
De examencommissie erkende finaal dat een technische oorzaak voor de geregistreerde acties minstens aannemelijk was. Ze oordeelde dan ook terecht dat niet werd aangetoond dat de student had gefraudeerd. De gunstige rangschikking bleef behouden.
Deze zaak toont aan dat tuchtprocedures alleen kunnen steunen op volledig en controleerbaar bewijs. Wanneer tuchtinstanties technische registraties of AI-analyses gebruiken, moeten deze volledig worden gedocumenteerd en deel uitmaken van het tuchtdossier. Alleen zo kan het recht op tegenspraak worden gewaarborgd.
Heeft u vragen over (examen)tucht of wenst u advies in een gelijkaardig dossier? Ons kantoor helpt u graag verder.
